School en Marie

We zaten in tv-uitzendingen en dat maakte eens zo duidelijk waarom we die website moesten maken. Want Vijf en ik werden bevraagd: wat was er nou zo moeilijk aan rouwen in combinatie met school?
Vijf vertelde dat hij op zijn school goed was ondersteund (en nog), dat ze hem door al die jaren heen trokken, met speciale begeleiding. Nou is Vijf gedreven en charmant en open, en ik ben heel anders.
Toch had ook Vijf problemen gehad met de houding van zijn klasgenoten. Ze waren afstandelijk geweest en onhandig. En dat deed zeer.
Kon je ze niet kwalijk nemen, en dat deden we dan ook niet. De klasgenoten waren ook 13 of 14 jaar, de meesten hadden nog nooit iets naars meegemaakt.
Maar het was fijn toen de schoolleiding besloot om die klasgenoten te gaan voorlichten over jongeren en depressie. Het leven op school werd toen iets beter voor Vijf, er was begrip en de afstand tussen hem en de rest werd iets kleiner.

Bij mij was het dubbelop, of zelfs driedubbelop.
Mijn school deed niet aan extra begeleiding en niet aan voorlichting in de klas.
Mijn klasgenoten waren al getraumatiseerd door de zelfdoding van onze klasgenoot en vriend Leon, zes weken voor Bas, en zij konden dit er eigenlijk niet bij hebben. Ze waren daarin ook gewoon onhandig.
Mijn schoolleiding maakte het me extra moeilijk, door me in de eerste week na de dood van Bas te willen laten nablijven, door me de toets die ik had zullen maken op zijn sterfdag in eerste instantie niet te laten herkansen, door in eerste instantie niet de adviezen van de schoolarts op te volgen me vrij te geven voor de niet-examenvakken.
En ik heb zelf een pokerface opgezet.
Oké, vierdubbelop dus.
School deed ook dingen wel, er waren heus mensen die me wilden begeleiden toen ik angstig werd voor toetsen. Die ene toets mocht ik, na een paar maanden overleg door de schoolleiding, toch herkansen. De niet-examenvakken werden kwijtgescholden.
Mijn mentor zei erbij: ‘Maak je daar geen misbruik van?’
En dat deed de zorg weer teniet.
Want hoezo, misbruik? Ik liep op m’n wenkbrauwen, na twee zelfdodingen in mijn examenjaar.

Nadat ik hier kort iets over had verteld in de 5-uurshow, besloot Omroep Gelderland – waar we een paar dagen later zouden aantreden – de school te vragen hoe dat nou zat en of ze werkelijk zo nalatig waren geweest. Na een aantal keren nul op rekest te hebben gekregen, nam mijn oud-mentor – inmiddels gepensioneerd, geloof ik – contact op, om namens de school mede te delen dat men mijn commentaar achteraf wel begreep.
Voordat ik het programma inging, belde die mentor mij nog, om me te vragen wat ik zou gaan vertellen. En achteraf kreeg ik een appje van hem, waarin stond dat hij het knap vond dat ik dit had verteld, maar dat ik dus wel onbenaderbaar en ongenaakbaar was geweest en dat die opmerking over misbruik een grapje was geweest.
Ik was zo boos.

Want we hadden daar net zitten vertellen over hoezeer we Bas misten toen en om ons heen in de studio waren levensgrote foto’s van die lieve Bas, bijna alsof je hem zou kunnen omhelzen.
Ieder voor zich – hoorden we later van elkaar – besloot om vooral niet naar die foto’s te kijken, om niet ter plekke te breken.
Want wat alweer oud zeer leek, werd opeens akelig actueel.

En daarmee ook de situatie op school.
Er zijn klasgenoten van toen die nu contact met me opnemen, om me te laten weten dat ze toen ook niet wisten wat ze moesten doen. Mijn vrienden van toen waren dat, en na de dood van Bas waren ze mijn vrienden niet meer, ik had toen nog maar één vriendin die me bijstond.
Nee, je kunt niet verwachten van 17- en 18-jarigen dat ze begrijpen wat er in me omgaat. Dat ze er, na het trauma dat ze zelf nog maar net hadden doorgemaakt, voor mij hadden kunnen zijn.
Maar ik besef nu dat de vreselijke eenzaamheid die mijn laatste schooljaar en de jaren erna kenmerkte, niet nodig was geweest als iemand de klas had geïnstrueerd hoe om te gaan met een vriendin in de rouw.
Want nu dachten ze vooral dat ik werd voorgetrokken, omdat ik mijn toetsweek iets meer gespreid mocht doen. Ze dachten oprecht dat ik mijn diploma min of meer aangereikt had gekregen, terwijl ik me dus letterlijk ziek had gewerkt.
Tijdens de diploma-uitreiking ben ik dan ook niet één keer genoemd, in tegenstelling tot een groot aantal andere leerlingen, terwijl juist ik in dat jaar het onmogelijke had gepresteerd.

Dus.
Beste docent, als je een leerling die net iets verschrikkelijks meemaakte ziet lopen of zitten, met een houding van ‘val dood’, weet dat dan die leerling vanbinnen kapot gaat.
Benader zo’n leerling, sla een arm om hem of haar heen – wel een virtuele arm dan hè, want zeker leerlingen van het ongenaakbare soort moet je niet afschrikken met een echte arm – luister naar de leerling, vraag hoe het met hem of haar gaat. En neem waar dat hij of zij in 1000 stukjes breekt.
Want het is zo ontzettend loodzwaar om in je eentje door de school te gaan met deze pijn en dan ook nog eens niet te worden gezien.
Het is daarentegen zo opluchtend als die pijn er gewoon wel mag zijn.
Je zult merken dat de ongenaakbare leerling een echt mens is. Met rauw verdriet. En met behoefte aan menselijk contact.

En nu, in coronatijd, moet je extra opletten. Want de stille leerlingen gaan er extra aan onderdoor. Het lijkt aan de buitenkant misschien alsof zij niet zoveel last hebben van een lockdown, tenslotte zijn luidruchtiger leerlingen (of in mijn geval nu: studenten) vaak meer outgoing, maar ook wij kunnen er vaak niet goed tegen als we worden afgesneden van alle contact met de buitenwereld.
En leerlingen in de rouw hebben wat extra’s nodig.
Want, beste docent, rouwen is het eenzaamste proces dat er bestaat. Een proces dat bovendien een baan op zichzelf is, dat alle energie en levenslust opslorpt.
Geef wat je hebt, aan aandacht en aan verzachtende maatregelen. Kan een toets worden overgeslagen, bied dat dan aan. Is een vak eigenlijk niet zo belangrijk voor deze leerling, skip het dan. Wees zacht en aandachtig.

Als iemand dit voor mij had gedaan, had mijn leven er de afgelopen drie jaar anders uitgezien. Dan was mijn vriendengroep van toen waarschijnlijk nog steeds mijn vriendengroep. Iets uitgedund, zoals dat gaat in moeilijke tijden en ook in tijden van verandering, maar niet gereduceerd tot één.
School heeft hierin een grote verantwoordelijkheid. Mijn school heeft hierin gruwelijk gefaald.

1 Reactie

  1. Liesbeth Bouwens

    wauw
    Dat dit anno 2021 nog een issue heeft kunnen zijn. Wat een goed moment is dit om het beter te maken, om excuses naar jou te maken en wat een goed moment om met elkaar te beslissen over wat we nu echt belangrijk vinden in het leven. Sommige mensen komen daar aan het einde van hun leven aan toe, en anderen leren het al vroeg.
    Wat een rauwe en ook wat een harde les in het leven beschrijf je hier Marie. Je woorden hebben me geraakt.

    Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vijf en Marie

Het verhaal van Marie

Ik vind het niet zo leuk om 20 te zijn. Voor het eerst dat ik niet super hyped ben over mijn verjaardag. Nu ben ik net zo oud als Bas. Dat klopt niet.
En net zo oud, dat kan nog. Maar over een maand ben ik ouder dan mijn grote broer en dat is niet oké.

Vijf en Marie

Het verhaal van Vijf

Ik heb helemaal geen leuke herinneringen meer, alle herinneringen aan mijn jeugd voelen shitty. Ik bedoel daarmee dat het ongrijpbaar is. Herinneringen aan fijne gebeurtenissen zijn rot, herinneringen aan nare dingen zijn zo mogelijk nog rotter.